Kuratorium Oświaty w Szczecinie

Placówki i ośrodki prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych oraz placówki doskonalenia nauczycieli mogą potwierdzić wysoką jakość świadczonych usług edukacyjnych ubiegając się o akredytację zgodnie z odpowiednimi dwoma rozporządzeniami Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 grudnia 2003 r.¹

Placówki kształcenia ustawicznego i placówki doskonalenia nauczycieli są tymi organizacjami oświatowymi, których jakość pracy znalazła się w polu szczególnego zainteresowania autorów ostatniej nowelizacji ustawy o systemie oświaty (z dn. 27 czerwca 2003 r.), w której umieszczono delegacje ustawowe do opracowania zasad akredytacji tych placówek, czyniąc odpowiedzialnymi za zadanie kuratorów oświaty.

Dlaczego właśnie te placówki oświatowe mają podlegać akredytacji?

Przemiany społeczne, gospodarcze i ekonomiczne zmieniają rynek pracy. Zmieniają się dotychczasowe wymagania i oczekiwania pracodawców. Zachodzi konieczność zdobywania nowych kwalifikacji, zgodnych z oczekiwaniami i potrzebami rynku pracy – następuje rozwój kształcenia ustawicznego. W szczególności dotyczy to zawodu kluczowego dla edukacji – zawodu nauczyciela, w którym konieczność ciągłego doskonalenia nie może być przez nikogo kwestionowana.

Mamy więc obecnie do czynienia z dynamicznym rozwojem kształcenia ustawicznego, jednocześnie śmiało można stwierdzić, że w kształceniu ustawicznym istnieje wolny rynek usług edukacyjnych. Pojawia się coraz więcej zróżnicowanych ofert edukacyjnych zarówno w zakresie form, jak i treści kształcenia. Propozycje podnoszenia kwalifikacji i ich zmiany, jak również propozycje dotyczące doskonalenia zawodowego (w tym doskonalenia nauczycieli) składają placówki o różnym statusie prawnym, placówki publiczne i niepubliczne, placówki o różnym celu i misji do spełnienia, różnej wielkości i doświadczeniu. Niejednolity charakter placówek przekłada się na ich zróżnicowaną ofertę. Powoduje to konieczność dokonywania oceny działalności placówek przez potencjalnych klientów-odbiorców usług edukacyjnych, zainteresowanych naturalnie jakością oferty szkoleniowej. Pomóc ma w tym ocenianiu i w konsekwencji – w wyborze odpowiedniej formy kształcenia czy doskonalenia – akredytacja placówek według nowego prawa oświatowego.

Akredytacja to zewnętrzny proces oceny, który dotyczy instytucji dobrowolnie poddającej się ocenie, opartej na określeniu stopnia zgodności z wcześniej znanymi standardami akredytacyjnymi, wykonywanej przez bezstronną i niezależną w decyzjach profesjonalną placówkę akredytacyjną.

Jakość, jako idea współczesnego świata, występuje we wszystkich dziedzinach życia. Jest również słowem-kluczem reform edukacyjnych na niemal całym świecie. Jakość w edukacji może dotyczyć różnych obszarów – od jakości kształcenia na różnych poziomach, przez jakość pracy szkół i innych placówek oświatowych, po jakość pracy pojedynczego nauczyciela, na konkretnej lekcji.

I choć trudno spodziewać się, że szczególna troska o jakość kształcenia ustawicznego, w tym również doskonalenia zawodowego nauczycieli, przesądzi o jakości edukacji, jasne jest, że nie może być mowy o zapewnianiu jakości systemu edukacji bez zwrócenia szczególnej uwagi na jakość form kształcenia ustawicznego oferowanych przez placówki kształcenia i doskonalenia w Polsce.

Z punktu widzenia odbiorcy – aby mieć zaufanie do produktów, usług oraz organizacji je oferujących potrzebne są klientom, konsumentom, interesariuszom POTWIERDZENIA JAKOŚCI, że obiekt zapewnia jakość, że klient może ufać oferentowi, dostawcy, usługodawcy.

Aby zbudować zaufanie klientów do swojej działalności producenci czy usługodawcy:

• stosują sposoby zapewniania jakości,
• budują wewnątrz swojej organizacji system zapewniania jakości,
• sięgają po zewnętrzne POTWIERDZENIA JAKOŚCI – będące widocznym dowodem, że klient może mieć do firmy, organizacji czy instytucji zaufanie!

I właśnie akredytacja form kształcenia ustawicznego jest jednym z wielu możliwych zewnętrznych potwierdzeń jakości dla chętnych do skorzystania z formy kształcenia ustawicznego, w tym doskonalenia zawodowego.

Nie zapominajmy, że są bardzo liczne i różne potwierdzenia jakości („systemy zapewniania jakości”, znaki, nagrody, godła, certyfikaty...). Spotykamy się z nimi na co dzień, choćby na etykietach kupowanych produktów.

Najogólniej – są wśród nich potwierdzenia:

• uniwersalne – np. ISO 9001, Model Doskonałości EFQM, Inwestor w Kapitał Ludzki itp.²
• „specjalizowane”, a wśród nich te, które są przeznaczone specjalnie dla edukacji, w tym:
  • przeznaczone dla kształcenia ustawicznego – w Polsce jest to właśnie fakt posiadania akredytacji przez placówkę oferującą różne formy kształcenia.

Czy umiemy jednak z tych potwierdzeń korzystać?

Nie do końca – np. wystarczy prosta obserwacja: czy rzeczywiście najczęściej sięgamy w sklepie po produkty opatrzone znakami jakości, a nawet jeśli tak czynimy, to czy potrafimy odpowiedzieć na pytanie, co się kryje za takim znakiem, jaka informacja o produkcie, czy jego producencie? A handlowcy brutalnie tę niewiedzę konsumencką wykorzystują!³

Czy podobny los nie spotka akredytacji?

Nie, jeśli nasza wiedza na jej temat będzie dostateczna, jeśli nie pożałujemy czasu i trudu na refleksję nad jej rolą i istotą, a także dyskusję, do której zachęcamy i serdecznie zapraszamy Czytelników.

--------------------------------------------------------------------------------
 
¹ Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu:
–   z dnia 20 grudnia 2003 r. w sprawie akredytacji placówek i ośrodków prowadzących kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych
–   z dnia 20 grudnia 2003r. w sprawie akredytacji placówek doskonalenia nauczycieli.

² Jako przykład z dużą przyjemnością przypominamy w tym miejscu, że doskonale znane Czytelnikom NEZ Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego posiada certyfikat ISO 9001:2000, zdobyło godło Inwestor w Kapitał Ludzki w latach 2001, 2002, 2003 uwieńczone tytułem Lider Zasobów Ludzkich.

³ Pisze o tym Piotr Rogala na łamach „Problemów Jakości„ (maj 2003) w artykule „Normatywne i etyczne zasady informowania o certyfikacji”.